تصویربرداری با کمک هوش مصنوعی میتواند با مقایسه عکسهای قبلی و فعلی خالها، تغییرات ظریفی را برای متخصص پوست آشکارتر کند. گزارش مدیکال نیوز تودی از تجربه یک مراجعهکننده در کلینیکی در لندن نشان میدهد این فناوری چگونه برای ثبت و پیگیری خالهای بدن به کار میرود؛ این گزارش، مطالعهای برای سنجش دقت تشخیص سرطان نیست. [1]
برای بررسی پوست در خانه، مهمترین نشانهای که سوزان مایو، متخصص پوست و مصاحبهشونده این گزارش، بر آن تأکید دارد «تغییر» است: خالی که طی هفتهها یا ماهها اندازه، شکل یا رنگش عوض میشود، باید بررسی شود. نداشتن درد یا خارش هم دلیل کافی برای نادیدهگرفتن آن نیست؛ برخی ضایعات پوستی بیعلامتاند یا در جاهایی مانند زیر ناخن، کف دست و کف پا دیده میشوند. [1]
عکسهای امروز برای مقایسه با فردا
در مراجعه توصیفشده، پزشک ابتدا خالهای بدن را مشخص کرد و چند مورد را برای بررسی نزدیکتر با درماتوسکوپ، وسیلهای برای دیدن جزئیات پوست، انتخاب کرد. این بخش حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول کشید و سپس دستگاه در حدود ۱۵ دقیقه عکسهای واضح و ۳۶۰ درجه از بدن گرفت؛ پزشک گفته بود خالهای انتخابشده در نگاه نخست نگرانکننده به نظر نمیرسیدند. [1]
تصاویر نزدیک، اندازه، رنگ، شکل و تقارن خالها را ثبت کردند. گزارش نهایی شامل تصویر خود ضایعات بود، نه عکس کامل بدن، تا بتوان تغییرات آنها را در مراجعههای بعدی دنبال کرد. به گفته مایو، مقایسه چنین عکسهایی میتواند تغییراتی را روشن کند که با چشم بهسادگی دیده نمیشوند؛ هوش مصنوعی همچنین ممکن است موارد نیازمند توجه بیشتر را علامت بزند. [1]
در خانه چه تغییراتی را بررسی کنیم؟
خالها معمولاً بیضررند و از تجمع سلولهای سازنده رنگدانه پوست شکل میگیرند. تغییر آنها میتواند با افزایش سن یا تغییرات هورمونی ارتباط داشته باشد، اما گاهی نیز نشانه سرطان است. روش یادآوری ABCDE به شناخت ویژگیهای خال مشکوک کمک میکند. [1]
حرف A به نامتقارنبودن اشاره دارد: دو نیمه خال شبیه هم نیستند. B یعنی حاشیه نامنظم، محو یا دندانهدار و C یعنی چندرنگبودن یا پخش نامساوی رنگ در خال. D به قطر بیش از ۶ میلیمتر اشاره میکند و E به تغییر در گذر زمان، از جمله تغییر اندازه، شکل، رنگ یا پیداشدن خارش و درد. اینها نشانههایی برای توجه و بررسیاند، نه تشخیص خانگی سرطان. [1]
یک سرنخ دیگر، خالی است که آشکارا با بقیه خالهای همان فرد فرق دارد. خونریزی، دلمهبستن، خارش یا درد، پیداشدن توده و ضایعهای که مرتب زخم میشود و خوب نمیشود نیز نیازمند ارزیابی است. ضایعه تازهای که ظاهر غیرمعمول دارد هم باید بررسی شود؛ لازم نیست خود فرد بتواند تشخیص دهد سرطانی است یا نه. [1]
ملانوما، نوعی سرطان پوست، همیشه سیاه یا تیره نیست و گاهی صورتی، قرمز یا سفید دیده میشود. بنابراین توجه صرف به خالهای تیره کافی نیست و نواحی کمتر دیدهشده، مانند زیر ناخنها و کف پاها، نیز اهمیت دارند. [1]
معاینه حرفهای از چه زمانی لازم است؟
به گفته مایو، سن یکسانی برای شروع معاینه دورهای پوست همه افراد وجود ندارد. برای افراد با خطر معمول، آشنابودن با ظاهر پوست و بررسی منظم آن از بزرگسالی اهمیت دارد؛ وجود ضایعه تازه یا در حال تغییر، یا عوامل خطر سرطان پوست، ارزیابی حرفهای را ضروریتر میکند. این گزارش فاصله زمانی ثابتی برای معاینه همه افراد پیشنهاد نمیکند. [1]
پوست روشن، سابقه آفتابگرفتن زیاد یا آفتابسوختگی قابلتوجه، خالهای متعدد یا غیرمعمول، سابقه شخصی یا خانوادگی ملانوما و ضعف دستگاه ایمنی از عواملی هستند که مایو برای توجه بیشتر برمیشمارد. افرادی که قبلاً سرطان پوست داشتهاند نیز به برنامه پیگیری متناسب با وضعیت خود نیاز دارند. [1]
پوست تیره مصونیت ایجاد نمیکند: ملانوما میتواند در هر فردی رخ دهد و تشخیص ظاهری سرطان پوست در پوستهای تیره گاهی دشوارتر است. به همین دلیل، توجه به ضایعه غیرمعمول یا در حال تغییر در این افراد هم اهمیت دارد. [1]
هوش مصنوعی چه چیزهایی را نمیتواند روشن کند؟
این گزارش حاصل تجربه یک مراجعه و گفتوگو با متخصص است و عددی درباره دقت دستگاه یا میزان کاهش موارد سرطانِ تشخیصدادهنشده ارائه نمیکند. به گفته مایو، عملکرد سامانهها به کیفیت عکس، نوع ضایعه و ویژگیهای فرد وابسته است و شواهد درباره کاربرد واقعی آنها، بهویژه در پوستهای تیره، هنوز کامل نیست. تفسیر نهایی باید با متخصص آموزشدیده باشد که علاوه بر تصویر، سابقه فرد، عوامل خطر، الگوی خالها و تغییرات مشاهدهشده را در نظر میگیرد. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.









