خشکی پوست، استرس، مواد تحریک‌کننده و چند عامل دیگر ممکن است خارش و التهاب را در افراد مبتلا به اگزما بیشتر کنند. محرک‌ها برای همه یکسان نیستند؛ غذا، عرق، تغییر هوا یا تغییرات هورمونی ممکن است در شعله‌ور شدن علائم هر فرد نقش متفاوتی داشته باشند. [1]
اگزما یک بیماری مزمن و قابل‌کنترل است که می‌تواند لکه‌های خشک، خارش‌دار، ملتهب و گاهی تغییررنگ‌یافته روی پوست ایجاد کند. علت دقیق آن هنوز روشن نیست، اما عوامل محیطی، غذایی، ایمنی و روانی می‌توانند علائم را شروع یا تشدید کنند. [1]
خشکی پوست، آب‌وهوا و عرق
خشکی فقط یکی از علائم اگزما نیست؛ خودش هم می‌تواند محرک باشد. پوست خشک ممکن است ترک بخورد، زبر یا پوسته‌پوسته شود و التهاب بیشتری پیدا کند. هوای کم‌رطوبت، ماندن طولانی در آب داغ و مرطوب نکردن کافی پوست از عوامل خشکی‌اند. استفاده منظم از مرطوب‌کننده غلیظِ بدون عطر و رنگ و پرهیز از خاراندن، از راه‌های مراقبتی مطرح‌شده در منبع است. حمام با جو دوسر کلوئیدی، یعنی جو دوسر بسیار ریزشده مخصوص حمام، برای حداکثر ۱۵ دقیقه و پوشاندن پوست با پارچه مرطوب نیز در آن آمده است. [1]
سرما و گرمای شدید می‌توانند علائم را بدتر کنند: هوای سرد اغلب رطوبت کمتری دارد و گرما تعریق را بیشتر می‌کند. بنابراین فصل دشوار برای همه یکسان نیست؛ بعضی افراد در زمستان خشک و سرد و بعضی در ماه‌های گرم و مرطوب علائم بیشتری دارند. دستگاه بخور می‌تواند به کاهش خشکی هوای خانه، به‌ویژه هنگام استفاده از وسایل گرمایشی، کمک کند. [1]
عرق به خنک شدن بدن کمک می‌کند، اما پس از تعریق و تبخیر آب، پوست ممکن است خشک و خارش‌دار شود. هنگام ورزش، لباس آزاد، فعالیت سبک‌تر و وقفه برای خنک شدن می‌تواند کمک‌کننده باشد. برای خشک کردن عرق، حوله تمیز را آرام روی پوست بگذارید و بردارید؛ مالیدن آن می‌تواند علائم را بدتر کند. [1]
از شوینده و لباس پشمی تا گردوغبار و دود
تماس با بعضی مواد می‌تواند پوست را تحریک کند یا واکنش حساسیتی ایجاد کند. شوینده‌ها و صابون‌های معطر، رنگ‌ها، برخی فلزها مانند نیکل، سفیدکننده، لاتکس، کلر استخر، لباس پشمی، لوازم آرایش و لاک ناخن از نمونه‌های مطرح‌شده‌اند. نیش حشرات و تماس با بعضی گیاهان حساسیت‌زا نیز ممکن است نقش داشته باشند. بررسی ترکیبات محصولات و انتخاب انواع بدون عطر و رنگ می‌تواند احتمال تشدید علائم را کمتر کند. [1]
گرده گیاهان، شوره حیوانات خانگی، گردوغبار و کپک، همراه با دود و آلودگی هوا، از دیگر محرک‌های احتمالی‌اند. این عوامل ممکن است به لایه محافظ پوست آسیب بزنند، خروج آب از پوست را بیشتر کنند و خارش و التهاب را افزایش دهند. تمیز کردن منظم خانه و ملحفه‌ها، کمتر کردن وسایل گردوغبارگیر مانند فرش و عروسک‌های پارچه‌ای و کاهش تماس با عامل حساسیت‌زای شناخته‌شده، از راه‌های کاهش مواجهه‌اند. [1]
سیگار نیز می‌تواند پوست را تحریک کند. مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۰ میان اگزمای دست و هم سیگار کشیدن و هم قرار گرفتن در معرض دود دیگران ارتباط یافت؛ این نتیجه به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که سیگار علت اگزمای دست بوده است. [1]
غذا برای چه کسانی ممکن است محرک باشد؟
در بعضی افراد، خوردن یک غذای خاص ممکن است علائم را بلافاصله یا با فاصله چند ساعت تا چند روز بدتر کند. اگزمای مرتبط با غذا در شیرخواران و کودکان کم‌سن مبتلا به اگزمای متوسط تا شدید شایع‌تر است. لایه محافظ بیرونی پوست در اگزما ضعیف‌تر است؛ این لایه معمولاً مانع خروج آب و ورود محرک‌های محیطی می‌شود و حساسیت غذایی ممکن است آسیب آن را بیشتر کند. [1]
مقاله از بادام‌زمینی، مغزهای درختی، کنجد، شیر گاو، تخم‌مرغ، سویا، گندم، ماهی و دیگر غذاهای دریایی، از جمله صدف‌ها، به‌عنوان گروه‌های رایج حساسیت غذایی در آمریکا نام می‌برد. این فهرست به معنی محرک بودن همه این خوراکی‌ها برای هر فرد مبتلا به اگزما نیست و مبنایی برای حذف همگانی آن‌ها از رژیم غذایی فراهم نمی‌کند. در صورت شک به حساسیت غذایی، ارزیابی پزشکی و آزمایش مناسب می‌تواند به بررسی آن کمک کند. [1]
درباره کافئین، پژوهش مستقیم محدود است. در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷، ۳۳ درصد شرکت‌کنندگان گزارش کردند که پس از کنار گذاشتن کافئین علائمشان بهتر شده است؛ این گزارش شخصی برای نتیجه‌گیری درباره اثر حذف قهوه یا کافئین در همه مبتلایان کافی نیست. [1]
استرس و تغییرات هورمونی
استرس، به‌ویژه اگر طولانی شود، از محرک‌های رایج اگزماست. پژوهش نقل‌شده در مقاله نشان می‌دهد استرس ممکن است با اثر بر دستگاه ایمنی و لایه محافظ پوست، علائم را تشدید کند. خواب باکیفیت، پیاده‌روی، فعالیت بدنی، مدیتیشن، سرگرمی و گفت‌وگو با نزدیکان یا درمانگر از راه‌های مطرح‌شده برای مدیریت استرس‌اند و ممکن است به کمتر شدن دوره‌های تشدید کمک کنند. [1]
تغییرات هورمونی نیز ممکن است بر علائم اثر بگذارند؛ از جمله در نوجوانی، در طول چرخه قاعدگی و حوالی یائسگی. مقاله به نقش احتمالی تغییر هورمون‌هایی مانند استروژن، پروژسترون، تستوسترون و کورتیزول اشاره می‌کند. این بخش توضیح می‌دهد چرا تغییر علائم همیشه به تماس با یک محصول یا خوردن یک غذا مربوط نیست. [1]
عفونت؛ وقتی التهاب با ترشح یا تاول همراه می‌شود
افراد مبتلا به اگزما بیشتر در معرض عفونت‌های باکتریایی، ویروسی یا قارچی پوست قرار دارند و عفونت هم می‌تواند اگزما را بدتر کند. ضعف لایه محافظ پوست و زخم‌هایی که بر اثر خاراندن ایجاد می‌شوند، راه ورود عوامل عفونی را باز می‌کنند. استافیلوکوک اورئوس، نوعی باکتری، از عوامل شایع عفونت است؛ ویروس تبخال نیز می‌تواند تاول ایجاد کند. [1]
التهاب و تغییر رنگ بیشتر پوست یا شروع ترشح مایع می‌تواند با عفونت همراه باشد. اگر به عفونت پوستی شک دارید، بررسی پزشکی لازم است تا درمان مناسب و راه کاهش عوارض مشخص شود. [1]
این مطالب مرور محرک‌های احتمالی‌اند و نشان نمی‌دهند هر عامل برای هر فرد چه اندازه اثر دارد. شواهد بعضی بخش‌ها، مانند کافئین، محدود است؛ همچنین ارتباط گزارش‌شده در یک مطالعه، مانند ارتباط دود سیگار با اگزمای دست، به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.
