ورزش هوازی منظم ممکن است توانایی برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری را در زنان پس از یائسگی بهتر کند. در یک بررسی شش‌ماهه روی زنان کم‌تحرک، از جمله زنان یائسه، بهبود مهارت‌های فکری از ماه سوم دیده شد و تا پایان برنامه بیشتر شد. [1]
این بهبود به «کارکرد اجرایی» مربوط بود؛ مجموعه مهارت‌هایی که برای نگه‌داشتن اطلاعات در ذهن، تغییر مسیر فکر و مهار واکنش‌های عجولانه به کار می‌روند. این مهارت‌ها در زندگی روزمره به مرتب‌کردن کارها، تصمیم‌گرفتن و حفظ استقلال کمک می‌کنند؛ البته نتیجه گزارش‌شده درباره عملکرد شناختی بود، نه اثبات افزایش استقلال در زندگی روزانه. [1]
چه برنامه‌ای بررسی شد؟
پژوهش شامل ۹۳ زن ۲۰ تا ۶۷ ساله بود که مشکل شناختی نداشتند؛ ۴۳ درصد آن‌ها یائسه بودند و همگی ورزش منظم نداشتند و آمادگی قلبی‌تنفسی‌شان کمتر از میانگین بود. شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند: شش ماه ورزش هوازی یا تمرین‌های کششی و تقویت عضلات. [1]
بیشترین بهبود شناختی در کسانی گزارش شد که چهار بار در هفته، هر بار ۴۵ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط داشتند. این مقدار، برنامه بررسی‌شده در پژوهش است و از آن نمی‌توان برنامه یکسانی برای همه زنان استخراج کرد. نتایج در شماره اول اوت نشریه Journal of Alzheimer’s Disease منتشر شد. [1]
شدت متوسط یعنی بتوانید حرف بزنید
فعالیت هوازی حرکتی پیوسته و ریتم‌دار است که ضربان قلب و تنفس را بالا می‌برد. در شدت متوسط، فرد می‌تواند صحبت کند، اما آوازخواندن برایش دشوار است. پیاده‌روی تند، دوچرخه‌سواری، ورزش هوازی در آب، رقص، باغبانی پرتحرک مانند کندن زمین یا جمع‌کردن برگ‌ها، و تنیس دونفره یا پیکل‌بال از نمونه‌های ذکرشده در گزارش هستند. [1]
تمرین‌های کششی و حرکتی هم برای انعطاف‌پذیری، دامنه حرکت، تعادل، راحتی بدن و کاهش استرس فایده دارند. به توضیح کِسیا گیتر، متخصص زنان که در پژوهش نقشی نداشت، فعالیت هوازی قلب، تنفس و سوخت‌وساز بدن را برای مدتی پیوسته‌تر درگیر می‌کند. [1]
چرا یائسگی در این بحث مهم است؟
طبق گزارش، شکایت از مشکلات شناختی پس از یائسگی بیشتر از پیش از آن است. کاهش فعالیت تخمدان و پایین‌آمدن استروژن ممکن است بخشی از این تفاوت را توضیح دهد؛ این تغییرات با علائمی مانند گرگرفتگی و تعریق نیز همراه‌اند. استروژن ممکن است در محافظت از سلول‌های عصبی نقش داشته باشد، اما سهم دقیق تغییرات هورمونی در افت شناختی هنوز روشن نیست. [1]
گزارش همچنین می‌گوید حدود دوسوم موارد آلزایمر در زنان رخ می‌دهد؛ این سهم از کل موارد، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که یائسگی علت بیماری است. دونگ ترین، پزشک مستقل از پژوهش، توضیح داده که محققان اثر سن را در تحلیل در نظر گرفتند و همچنان تفاوتی مرتبط با یائسگی دیدند، اما نزدیکی یائسگی و افزایش سن جداکردن کامل اثر این دو را دشوار می‌کند. [1]
ورزش چگونه ممکن است به مغز کمک کند؟
متخصصان در گزارش، چند مسیر احتمالی را توضیح می‌دهند: بهترشدن سلامت قلب و رگ‌ها، خون‌رسانی به مغز و رساندن اکسیژن و قند به بخش‌های فعال آن. ورزش هوازی همچنین می‌تواند به بهبود فشار خون، تنظیم قند و چربی خون کمک کند؛ عواملی که با سلامت رگ‌های کوچک مغز و خطر افت شناختی در سال‌های بعد ارتباط دارند. کاهش التهاب و فشار ناشی از مواد اکسیدکننده بر سلول‌ها نیز از مسیرهای مطرح‌شده است. [1]
حمایت از هیپوکامپ، بخشی از مغز که در حافظه نقش دارد، و ماده سفید، یعنی مسیرهای ارتباطی میان بخش‌های مغز، از دیگر اثرهای احتمالی مطرح‌شده در گزارش است. ورزش ممکن است به سازگاری ارتباطات عصبی، بقای سلول‌های عصبی و یادگیری کمک کند؛ حتی یک نوبت فعالیت هم می‌تواند با بهترشدن موقت عملکرد فکری بلافاصله پس از ورزش همراه باشد. این توضیحات زمینه‌ای، به معنی اندازه‌گیری همه این تغییرات در همین پژوهش نیست. [1]
این یافته‌ها از تحلیل دوباره داده‌های یک پژوهش نسبتاً کوچک به دست آمده‌اند و نیاز به تأیید دارند؛ همچنین نشان نمی‌دهند ورزش از آلزایمر پیشگیری می‌کند یا پیشرفت زوال عقل را کند می‌کند. برای روشن‌شدن اثر بلندمدت، بررسی‌های بزرگ‌تر با ثبت دقیق‌تر وضعیت پیش و پس از یائسگی و سنجش نشانگرهای آلزایمر، مانند پروتئین‌های آمیلوئید و تاو، لازم است؛ وضعیت یائسگی نیز در بسیاری از پژوهش‌های ورزش و سلامت مغز کمتر مورد توجه قرار گرفته است. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.
