خواب منظم، مدیریت استرس و برخی روش‌های مکمل ممکن است به کاهش تعداد یا شدت حمله‌های میگرن کمک کنند. مرور سلامت‌لاین درباره این روش‌ها نشان می‌دهد که برای افراد مبتلا به میگرن، میزان پشتوانه علمی گزینه‌هایی مانند طب سوزنی، یوگا و فرآورده‌های گیاهی یکسان نیست. [1]
میگرن می‌تواند باعث غیبت از کار یا کنارگذاشتن فعالیت‌های دلخواه شود. روش‌های غیردارویی ممکن است بخشی از برنامه کنترل آن باشند، اما بعضی حمله‌ها همچنان به داروی بدون نسخه یا تجویزی نیاز دارند؛ حمله‌های شدید، مکرر یا مختل‌کننده زندگی روزمره نیز نیازمند ارزیابی پزشکی‌اند. [1]
کافئین و خوراکی‌ها؛ محرک خودتان را بشناسید
کافئین برای بعضی افراد درد میگرن را کمتر می‌کند و در ترکیب برخی داروهای میگرن هم وجود دارد. در مقابل، مصرف زیاد آن ممکن است حمله را تحریک کند و کاهش ناگهانی مصرف نیز می‌تواند سردرد ناشی از قطع کافئین ایجاد کند. بنابراین رابطه قهوه و میگرن یک پاسخ یکسان برای همه ندارد. [1]
مقاله، گوشت‌های حاوی نیترات مانند هات‌داگ و کالباس، شکلات، پنیرهای کهنه، الکل به‌ویژه شراب قرمز و غذاهای فرآوری‌شده را از محرک‌های احتمالی معرفی می‌کند. برای پیدا کردن الگوی شخصی، می‌توان خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های مصرف‌شده و حال پس از آن‌ها را در یک دفتر ثبت کرد؛ این فهرست به‌خودی‌خود دلیل حذف همه این خوراکی‌ها نیست. [1]
خواب، آب و استرس در زندگی روزمره
به نقل از بنیاد میگرن آمریکا در مقاله، حدود یک‌سوم افراد مبتلا، کم‌آبی را محرک حمله‌های خود گزارش می‌کنند. نوشیدن آب در طول روز، به‌ویژه هنگام ورزش و در هوای گرم، از راه‌های مطرح‌شده برای پیشگیری از کم‌آبی است؛ متن مقدار روزانه مشخصی تعیین نمی‌کند. [1]
مرور پژوهش‌های سال ۲۰۲۶ رابطه خواب و میگرن را دوطرفه توصیف می‌کند: خواب و حمله‌های میگرن می‌توانند بر یکدیگر اثر بگذارند. ساعت خواب ثابت، پرهیز از کافئین در ساعات پایانی روز و کنارگذاشتن فعالیت‌های تحریک‌کننده پیش از خواب، از اقداماتی هستند که مقاله برای بهترشدن خواب مطرح می‌کند. [1]
استرس نیز به نقل از انجمن سردرد آمریکا، در بیش از ۸۰ درصد مبتلایان به‌عنوان محرک گزارش شده است. تنفس عمیق، تصویرسازی ذهنی، موسیقی آرام، مراقبه، مشاوره، مدیریت زمان، شل‌کردن تدریجی عضلات و اختصاص وقت به استراحت، نمونه‌هایی از روش‌های مدیریت استرس‌اند که ممکن است به کمترشدن حمله‌ها کمک کنند. [1]
روش‌هایی که با آموزش یا همراهی درمانگر انجام می‌شوند
در بازخورد زیستی یا «بیوفیدبک»، حسگرهای روی پوست تغییراتی مانند ضربان قلب و تنش عضلات را ثبت می‌کنند. فرد با کمک درمانگر از این اطلاعات برای یادگیری کنترل واکنش‌های بدن به استرس استفاده می‌کند؛ مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۹ از کاربرد این روش و درمان شناختی‌رفتاری، روشی روان‌شناختی برای کار روی الگوهای فکر و رفتار، در کنترل میگرن حمایت کرده است. [1]
یوگا ترکیبی از وضعیت‌های بدنی، تنفس و مراقبه است. مرور سال ۲۰۲۵ احتمال بهبود علائم میگرن با یوگا را مطرح کرده؛ همان مرور، برنامه‌های ترکیبی ورزشی طی ۸ تا ۱۰ هفته را هم بررسی کرده است. اعداد مربوط به مدت ورزش در آن بررسی، مختص یوگا نیستند و نباید به‌عنوان برنامه قطعی یوگا برای میگرن برداشت شوند. [1]
طب سوزنی با واردکردن سوزن‌های بسیار نازک در نقاط مشخص بدن انجام می‌شود. در یک کارآزمایی تصادفی سال ۲۰۲۰، بیست جلسه طب سوزنی همراه با مراقبت معمول، در پیشگیری از حمله‌ها بهتر از طب سوزنی شبیه‌سازی‌شده همراه با همان مراقبت بود؛ شرکت‌کنندگان میگرن دوره‌ای بدون اورا، یعنی بدون علائم هشداردهنده‌ای مانند اختلالات بینایی، داشتند. [1]
ماساژ هم بررسی شده است. یک مطالعه سال ۲۰۲۵ گزارش کرد که ماساژ بافت همبند و تخلیه دستی لنف، نوعی ماساژ برای کمک به حرکت مایع لنفی، ممکن است درد گردن، محدودیت فعالیت و کیفیت زندگی افراد مبتلا به میگرن را بهتر کنند. مقاله همچنین طب فشاری، یعنی فشار با انگشت یا دست بر نقاط بدن، را مطرح می‌کند؛ بااین‌حال پژوهشی که در توضیح آن آورده درباره طب سوزنی است و شواهد مستقیمی برای کاهش تهوع میگرنی با طب فشاری ارائه نمی‌دهد. [1]
اسطوخودوس، نعناع و زنجبیل چه شواهدی دارند؟
درباره اسطوخودوس، یک مطالعه تصادفی سال ۲۰۱۶ گزارش کرده است که سه ماه استفاده پیشگیرانه با کمترشدن تعداد و شدت حمله‌ها همراه بود. مقاله به استفاده استنشاقی و موضعیِ رقیق‌شده اشاره می‌کند، اما مرور سال ۲۰۲۳ کیفیت بخش زیادی از پژوهش‌ها را پایین دانسته است؛ از این اطلاعات نمی‌توان دستور مصرف مشخصی استخراج کرد. [1]
در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۹، فرآورده بینی روغن نعناع با لیدوکائین، یک داروی بی‌حس‌کننده، و دارونما مقایسه شد. حدود ۴۰ درصد افراد در هر یک از دو گروه نعناع و لیدوکائین، در برابر ۴٫۹ درصد گروه دارونما، بهبود قابل‌توجه علائم داشتند. این نتیجه مربوط به فرآورده بررسی‌شده است و مجوز استفاده خانگی از اسانس در بینی نیست؛ شواهدی که مقاله برای مصرف موضعی نعناع نقل می‌کند نیز عمدتاً درباره سردرد تنشی است. [1]
زنجبیل برای کاهش تهوع، از جمله تهوع همراه میگرن، مطرح شده است. مرور سال ۲۰۲۵ احتمال کمک آن به علائم میگرن را نیز گزارش کرده، ولی اندازه و کاربرد اثر آن بر درد هنوز روشن نیست؛ متن مقدار مشخصی از زنجبیل خوراکی یا چای زنجبیل را برای این منظور تأیید نمی‌کند. [1]
منیزیم و گیاهان دارویی؛ طبیعی‌بودن کافی نیست
کمبود منیزیم ممکن است در علائم میگرن نقش داشته باشد. یک مطالعه هشت‌هفته‌ای در سال ۲۰۲۱ اثر پیشگیرانه مکمل اکسید منیزیم را مشابه والپروات سدیم گزارش کرد، اما مرور سال ۲۰۲۵ همچنان درباره سودمندی منیزیم اختلاف‌نظر را مطرح می‌کند. مقاله بادام، کنجد، تخمه آفتابگردان، بادام هندی، مغز برزیلی، کره بادام‌زمینی و جو دوسر را از منابع غذایی منیزیم نام می‌برد؛ نتیجه مطالعه مکمل، اثبات اثر همین خوراکی‌ها بر پیشگیری از میگرن یا دلیلی برای جایگزینی دارو نیست. [1]
بابونه گاوی، گیاهی شبیه گل مینا، از درمان‌های سنتی میگرن است و برخی شواهد احتمال اثری اندکی بیشتر از دارونما را مطرح می‌کنند. مطالعه کودکان در سال ۲۰۱۹ که مقاله به آن اشاره دارد، درباره سردرد تنشی بوده است؛ بنابراین به‌تنهایی اثر این گیاه بر میگرن را ثابت نمی‌کند. مرور سال ۲۰۲۵ نیز پژوهش‌های باکیفیت بیشتری را لازم دانسته است. [1]
باتربر یا سایبانک نمونه مهمی از خطر احتمالی فرآورده‌های طبیعی است. آکادمی عصب‌شناسی آمریکا در سال ۲۰۱۵ توصیه پیشین خود درباره مصرف آن برای پیشگیری از میگرن را به‌دلیل احتمال آسیب کبدی کنار گذاشت. مقاله هشدار مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا را نیز نقل می‌کند که آلکالوئیدهای پیرولیزیدینیِ موجود در بعضی فرآورده‌های این گیاه می‌توانند به کبد، ریه و دستگاه گردش خون آسیب بزنند؛ انتخاب و مصرف آن نیازمند بررسی پزشکی است. [1]
در مجموع، بخش زیادی از شواهد گیاهان و روغن‌ها، یوگا و ماساژ محدود یا کم‌کیفیت است. همچنین یافته‌های سردرد تنشی را نمی‌توان مستقیماً به میگرن تعمیم داد و یک مطالعه مثبت، اثر یکسان در همه افراد یا امکان کنارگذاشتن درمان معمول را ثابت نمی‌کند. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.
