آلزایمر ممکن است در آغاز با دشواری در به‌خاطر سپردن اطلاعات تازه، برنامه‌ریزی و حل مسئله بروز کند. در افراد مبتلا، با پیشرفت بیماری ممکن است شناخت نزدیکان، گفت‌وگو و سپس توانایی‌های جسمی هم آسیب ببیند؛ بنابراین نشانه‌ها به فراموشی محدود نیستند. [1]
آلزایمر بر حافظه، فکر و رفتار اثر می‌گذارد و بنا بر آمار انجمن آلزایمر که در منبع آمده، عامل ۶۰ تا ۸۰ درصد موارد زوال عقل است. زوال عقل به افت توانایی‌های ذهنی اشاره دارد. آلزایمر بیشتر در سنین ۶۵ سال به بالا دیده می‌شود، اما گاهی علائم آن از دهه ۳۰ زندگی آغاز می‌شود؛ «آلزایمر زودرس» به شروع بیماری پیش از ۶۵ سالگی گفته می‌شود و با مرحله اولیه بیماری تفاوت دارد. [1]
وقتی فراموشی وارد کارهای روزمره می‌شود
از نشانه‌های اولیه می‌توان به تکرار یک سؤال، فراموش‌کردن گفت‌وگوها یا قرارهای مهم و گم‌کردن وسایلی مثل کلید خودرو اشاره کرد. فرد ممکن است نتواند به یاد بیاورد وسیله را کجا گذاشته یا مسیر رسیدن به مکانی آشنا را فراموش کند. یادگیری و نگه‌داشتن اطلاعات تازه نیز ممکن است دشوارتر شود. [1]
تغییرات اولیه گاهی در کارهایی دیده می‌شوند که قبلاً آسان بودند: تنظیم دخل‌وخرج دشوار می‌شود، انجام کارهای معمول بیشتر طول می‌کشد یا فرد زمان را گم می‌کند. دنبال‌کردن گفت‌وگو، برآورد فاصله و تشخیص رنگ‌ها هم ممکن است مشکل شود. قضاوت ضعیف‌تر، تصمیم‌های نامناسب، تغییر شخصیت، اضطراب یا افسردگی و فاصله‌گرفتن از جمع نیز از نشانه‌های احتمالی‌اند. [1]
فراموشی گهگاهی می‌تواند بخشی از افزایش سن باشد و به‌تنهایی به معنای آلزایمر نیست. «اختلال شناختی خفیف» یعنی بروز مشکلات تازه و خفیف در حافظه یا توانایی‌هایی مانند برنامه‌ریزی؛ این وضعیت می‌تواند از نشانه‌های اولیه آلزایمر باشد. اگر مشکلات حافظه رو به بدترشدن باشند، بررسی پزشکی لازم است. [1]
تغییراتی که نزدیکان ممکن است زودتر ببینند
در مرحله میانی، سردرگمی و کاهش تمرکز بیشتر می‌شود و گاهی خانواده یا دوستان پیش از خود فرد متوجه تغییرات می‌شوند. شناختن نزدیکان، پیداکردن واژه‌ها، خواندن، نوشتن و کار با عددها ممکن است دشوار شود. فرد همچنین ممکن است در مرتب‌کردن افکار، استدلال، یادگرفتن کار تازه یا کنارآمدن با موقعیتی غیرمنتظره مشکل پیدا کند و به حمایت بیشتری نیاز داشته باشد. [1]
تغییرات رفتاری می‌توانند شامل خشم یا پرخاشگری ناگهانی، بدگمانی، تحریک‌پذیری، توهم ــ دیدن یا شنیدن چیزی که وجود ندارد ــ و باورهای نادرست و محکم باشند. کنترل رفتار نیز ممکن است کمتر شود؛ برای مثال، فرد در موقعیت نامناسب لباسش را درآورد یا واژه‌های توهین‌آمیز به کار ببرد. تکرار جمله‌ها یا حرکت‌ها، پرش گهگاهی عضلات و مشکل در هماهنگ‌کردن حرکت برای کارهایی مانند بلندشدن از صندلی یا چیدن میز هم ممکن است رخ دهد. [1]
در برخی افراد، بی‌قراری، اضطراب، گریه یا سرگردانی در اواخر بعدازظهر و عصر شدت می‌گیرد. منبع از این الگو با نام «سندرم غروب» یاد می‌کند. [1]
در مراحل شدید، بلع و حرکت هم دشوار می‌شوند
در مرحله شدید، فرد ممکن است نتواند با دیگران ارتباط برقرار کند یا عزیزانش را بشناسد، بیشتر بخوابد و به مراقبت شبانه‌روزی نیاز پیدا کند. کاهش توان حرکت، ضعف عضلات و زخم بستر، بی‌اختیاری ادرار و مدفوع، کاهش وزن، سوءتغذیه، کم‌آبی بدن، تشنج و ناله‌کردن از دیگر نشانه‌های احتمالی این مرحله‌اند. [1]
دشواری بلع نیز اهمیت دارد: ممکن است مایعات هنگام بلع وارد ریه شوند و خطر ذات‌الریه، یا عفونت ریه، را افزایش دهند. به این ترتیب، افت توانایی‌های جسمی می‌تواند عوارضی فراتر از مشکلات حافظه ایجاد کند. [1]
علائم مشابه همیشه به معنای آلزایمر نیستند
بعضی بیماریها می‌توانند نشانه‌های مشابه ایجاد کنند؛ از جمله زوال عقل عروقی، زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی و زوال عقل همراه پارکینسون. بیماری‌های عصبی دیگری مانند بیماری پیک، فلج فوق‌هسته‌ای، سندرم کورتیکوبازال و آسیب بافتی هیپوکامپ نیز در فهرست منبع آمده‌اند. اختلال مصرف الکل، برخی تومورها یا عفونت‌های مغز، اختلالات تیروئید، کلیه و کبد و دلیریوم ــ حالت گیجی حاد ــ هم ممکن است علائمی شبیه آلزایمر داشته باشند. [1]
برای مشخص‌کردن علت، پزشک سابقه علائم را بررسی می‌کند و از معاینه جسمی و عصبی، آزمایش‌ها و در صورت نیاز تصویربرداری مغز کمک می‌گیرد. به‌ویژه در مراحل اولیه، شباهت علائم انواع زوال عقل می‌تواند تشخیص را دشوار کند؛ فهرست علائم به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. [1]
روند بیماری و ارزش تشخیص زودتر
سرعت پیشرفت آلزایمر در همه یکسان نیست و عواملی مانند ژنتیک، سبک زندگی، وضعیت سلامت و زمان تشخیص بر آن اثر دارند. منبع، طول مرحله اولیه را به‌طور کلی حدود دو سال توصیف می‌کند؛ این عدد زمان‌بندی ثابتی برای هر فرد نیست. [1]
برای آلزایمر درمان قطعی وجود ندارد، اما تشخیص زودتر ممکن است امکان استفاده از درمان‌هایی را فراهم کند که روند بیماری را کند می‌کنند. همچنین فرد فرصت بیشتری دارد درباره ترجیحات درمانی و مراقبت‌های مراحل بعد و پایان زندگی تصمیم بگیرد. این مطلب یک راهنمای عمومی علائم است، نه گزارش پژوهشی تازه، و درباره انتخاب درمان برای هر فرد اطلاعات کافی ارائه نمی‌کند. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.
