آندومتریوز می‌تواند فقط در سمت راست بدن درد ایجاد کند و گاهی محل درد سرنخی از بافت درگیر به دست می‌دهد. بااین‌حال، در افراد مبتلا، درد یک‌طرفه به این معنا نیست که بیماری فقط در همان سمت وجود دارد یا هر درد سمت راست از آندومتریوز است. [1]
در آندومتریوز، بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در بیرون از رحم رشد می‌کند. این بافت به تغییرات هورمونی پاسخ می‌دهد و می‌تواند باعث التهاب مداوم، ایجاد بافت جوشگاهی و چسبندگی شود؛ چسبندگی یعنی نوارهایی از بافت جوشگاهی که اندام‌ها را به هم متصل می‌کنند. این تغییرات می‌توانند درد ایجاد کنند. [1]
محل درد چه چیزی را نشان می‌دهد؟
آندومتریوز بیشتر در لگن دیده می‌شود؛ از جمله در تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی، دستگاه ادراری، روده و رباط‌های نگهدارنده رحم. علائم ممکن است با محل درگیری ارتباط داشته باشند: برای مثال، درگیری مثانه می‌تواند با درد در مرکز لگن یا درد هنگام ادرار همراه باشد. در موارد نادر، بافت‌های دورتر مانند پوشش دیواره شکم یا حفره قفسه سینه هم درگیر می‌شوند. [1]
محل احساس درد همیشه با محل بافت درگیر یکی نیست. گاهی درد در جایی دورتر از منشأ آن احساس می‌شود؛ به این حالت «درد ارجاعی» می‌گویند که به ارتباط مسیرهای عصبی مربوط است. از سوی دیگر، بعضی کانون‌های آندومتریوز درد دارند و بعضی ندارند؛ حتی ممکن است بیماری هیچ علامت قابل‌توجهی ایجاد نکند. [1]
وقتی درد به سینه یا شانه راست می‌رسد
یکی از علت‌های احتمالی درد سمت راست، درگیری دیافراگم است؛ عضله بزرگی که شکم را از قفسه سینه جدا می‌کند و در تنفس نقش دارد. آندومتریوز در سمت راست این عضله می‌تواند در سمت راست شکم، قفسه سینه یا شانه درد ایجاد کند. ارتباط عصبی دیافراگم با ناحیه گردن از راه عصب فرنیک، توضیحی برای احساس درد در شانه است. [1]
مقاله مبدأ با استناد به یک گزارش موردی منتشرشده در سال ۲۰۱۸، رقم حدود ۹۵ درصد را برای قرار داشتن ضایعات آندومتریوز دیافراگمی در سمت راست نقل می‌کند. همچنین به برآوردی اشاره دارد که درگیری دیافراگم ممکن است تا ۴٫۷ درصد از موارد تشخیص آندومتریوز را شامل شود. این اعداد درباره محل و فراوانی درگیری دیافراگم‌اند؛ از روی درد سمت راست به‌تنهایی نمی‌توان چنین درگیری‌ای را تشخیص داد. [1]
درد سمت راست علت‌های دیگری هم دارد
کیست تخمدان، از جمله کیست مرتبط با آندومتریوز یا «آندومتریوما»، بارداری خارج از رحم، پیچ‌خوردگی تخمدان، فیبروم یا توده عضلانی رحم، درد تخمک‌گذاری و گرفتگی شدید قاعدگی هم می‌توانند درد مشابهی ایجاد کنند. عفونت و التهاب اندام‌های لگنی و آدنومیوز نیز از علت‌های احتمالی‌اند. در آدنومیوز، بافت پوشش داخلی رحم به لایه عضلانی آن نفوذ می‌کند و ممکن است درد، بی‌نظمی قاعدگی و مشکلات باروری ایجاد کند. [1]
علت درد لزوماً به دستگاه تولیدمثل مربوط نیست. عفونت ادراری، سنگ کلیه، آپاندیسیت، سندرم روده تحریک‌پذیر، کشیدگی یا پارگی عضله و برخی سرطان‌ها نیز در فهرست علت‌های احتمالی مقاله آمده‌اند. حتی اگر درد فقط هنگام قاعدگی رخ دهد، این زمان‌بندی به‌تنهایی آندومتریوز را از دیگر مشکلات دستگاه تولیدمثل متمایز نمی‌کند. [1]
چه علائم دیگری ممکن است همراه درد باشند؟
آندومتریوز ممکن است با خون‌ریزی نامنظم قاعدگی، لکه‌بینی بین دوره‌ها، یبوست، اسهال، تهوع، نفخ یا خستگی همراه باشد. درد هنگام یا پس از رابطه جنسی و درد هنگام ادرار یا دفع مدفوع هم از علائم احتمالی آن هستند. کنار هم قرار گرفتن این نشانه‌ها می‌تواند به بررسی علت درد کمک کند، اما علائم بیماری با مشکلات دیگر هم‌پوشانی دارند. [1]
برای روشن شدن علت درد یک‌طرفه، ارزیابی پزشکی می‌تواند به بررسی احتمال‌های مختلف کمک کند. مقاله مبدأ جراحی اکتشافی را راهی برای تشخیص آندومتریوز معرفی می‌کند: پزشک با لاپاراسکوپی، یعنی مشاهده داخل لگن با دوربین، یا جراحی باز، بافت‌های درگیر را بررسی و بیماری را بر اساس اندازه ضایعات و تعداد محل‌های درگیر مرحله‌بندی می‌کند. [1]
این منبع یک مقاله توضیحی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ است، نه راهنمای بالینی یا گزارش یک آزمایش تازه؛ بنابراین از آن نمی‌توان مسیر تشخیصی مناسب هر فرد را تعیین کرد. همچنین محل درد به‌تنهایی برای تشخیص علت یا مشخص کردن گستردگی آندومتریوز کافی نیست. [1]
اگرچه مقاله درمان قطعی برای آندومتریوز معرفی نمی‌کند، هورمون‌درمانی، جراحی و روش‌های کنترل درد می‌توانند علائم را کاهش دهند و کیفیت زندگی را بهتر کنند. انتخاب میان این روش‌ها از محدوده اطلاعات این مقاله خارج است. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.
