بارداری، مصرف قرص‌های جلوگیری و تغییرات هورمونی می‌توانند بر خطر سکته مغزی در زنان اثر بگذارند. این عوامل در کنار خطرهای مشترک زنان و مردان، مانند سیگار، فشار خون بالا و کلسترول بالا، قرار می‌گیرند. [1]
مقاله توضیحی کلیولند کلینیک، منتشرشده در ژانویه ۲۰۲۳، به همین تفاوت‌ها می‌پردازد؛ موضوع آن گزارش یک پژوهش تازه نیست. انجمن قلب آمریکا و انجمن سکته مغزی آمریکا در سال ۲۰۱۴ راهنمایی ویژه زنان منتشر کردند تا عوامل مرتبط با بارداری و هورمون‌ها نیز در پیشگیری از سکته در نظر گرفته شوند. [1]
بارداری و روزهای نزدیک زایمان
فشار خون بالای بارداری، دیابت بارداری و پره‌اکلامپسی از عوارضی هستند که می‌توانند خطر سکته را افزایش دهند. پره‌اکلامپسی از عوارض بارداری همراه با فشار خون بالا است. در میان این مشکلات، فشار خون بالای مرتبط با بارداری بیش از همه با سکته ناشی از بسته‌شدن رگ و سکته ناشی از خونریزی در دوران بارداری یا پس از زایمان ارتباط دارد. سابقه فشار خون بالا پیش از بارداری نیز احتمال بالا رفتن فشار خون در این دوره را بیشتر می‌کند. [1]
سردردی که در بارداری شروع می‌شود می‌تواند نشانه پره‌اکلامپسی یا مشکلاتی باشد که رگ‌های مغز را تنگ می‌کنند؛ بنابراین باید آن را به تیم مراقبت بارداری اطلاع داد. مقاله همچنین به پژوهشی اشاره می‌کند که بیشترین خطر سکته مرتبط با بارداری را از حدود یک روز پیش از زایمان تا دو هفته پس از آن گزارش کرده است. [1]
پس از زایمان، برخی مشکلات لخته‌شدن خون و آسیب رگ‌ها نیز بیشتر دیده می‌شوند؛ از جمله تشکیل لخته در یکی از سیاهرگ‌های مغز و پارگی لایه دیواره یک سرخرگ. این مشکلات می‌توانند به سکته منجر شوند. برای کسانی که عوارض پرخطر بارداری دارند، منبع بر بررسی گزینه‌های پیشگیری با پزشک تأکید دارد؛ انتخاب درمان به وضعیت فرد بستگی دارد. [1]
قرص جلوگیری و هورمون‌درمانی یائسگی
روش‌های جلوگیری از بارداری در مجموع بسیار ایمن‌اند، اما هورمون موجود در بعضی قرص‌ها ممکن است در شرایط خاص خطر سکته را بالا ببرد. فشار خون بالا، دیابت، چاقی، سیگار کشیدن و سابقه لخته در سیاهرگ‌ها یا مجاری وریدی مغز از مواردی هستند که باید پیش از شروع قرص جلوگیری در ارزیابی پزشکی مطرح شوند. [1]
در یائسگی، تولید استروژن کاهش می‌یابد و ممکن است گرگرفتگی، اختلال خواب و خشکی واژن ایجاد شود. هورمون‌درمانی با استروژن یا پروژسترون برای کاهش این علائم به کار می‌رود. بعضی داده‌ها مصرف این درمان را با افزایش خطر لخته و سکته مرتبط می‌دانند، اما نتایج پژوهش‌ها یکدست نیست. [1]
کلیولند کلینیک در توضیح راهنمای اروپایی سال ۲۰۲۲ می‌نویسد که هورمون‌درمانی می‌تواند برای فرد مناسب استفاده شود و پرهیز از آن به‌تنهایی راهی برای کاهش خطر سکته محسوب نمی‌شود. وجود فشار خون بالا، بیماری قلبی یا دیابت از نکاتی است که باید در تصمیم‌گیری درباره این درمان بررسی شود. [1]
تفاوت خطر در میان زنان
این مقاله با استناد به مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا گزارش می‌کند که زنان سیاه‌پوست در آمریکا با خطر بیشتر سکته و بالاترین میزان مرگ ناشی از آن روبه‌رو هستند. دیابت، چاقی، فشار خون بالا و بیماری سلول داسی‌شکل، نوعی بیماری خونی، از عوامل مرتبطی هستند که در این گروه بیشتر دیده می‌شوند. به نقل از همین مرکز، نزدیک به نیمی از زنان سیاه‌پوست آمریکا دست‌کم یک عامل خطر سکته دارند. [1]
کدام نشانه‌ها نیاز به اقدام فوری دارند؟
شایع‌ترین علائم سکته در زنان و مردان یکسان‌اند: اختلال ناگهانی تعادل یا هماهنگی، کاهش دید یا تاری و دوبینی، افتادگی صورت، ضعف بازو و مشکل در صحبت‌کردن یا فهم گفتار. با بروز این نشانه‌ها باید فوراً با اورژانس تماس گرفت. سردرد ناگهانی و بسیار شدید بدون علت مشخص نیز می‌تواند نشانه خونریزی داخل جمجمه باشد. [1]
برخی زنان ممکن است نشانه‌های کمتر شناخته‌شده‌ای مانند خستگی، گیجی، ضعف عمومی، تهوع یا استفراغ داشته باشند. مقاله بر افت ناگهانی و بی‌دلیل توانایی‌های فرد تأکید می‌کند؛ اگر علت سکته باشد، درمان فوری اهمیت دارد. [1]
عوامل مشترک همچنان مهم‌اند
با وجود تفاوت‌های مرتبط با بارداری و هورمون‌ها، رسیدگی به فشار خون بالا، دیابت، کلسترول بالا و مصرف سیگار همچنان بخش اصلی کاهش خطر است. منبع بر ترک سیگار، کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت و رسیدگی به فشار خون با تغییرات سبک زندگی و در صورت نیاز درمان دارویی تأکید می‌کند. سیگار کشیدن هنگام مصرف قرص جلوگیری نیز موضوعی است که نباید در ارزیابی خطر نادیده بماند. [1]
این منبع یک مرور آموزشی است و اندازه افزایش خطر برای هر عامل یا احتمال سکته برای یک فرد را مشخص نمی‌کند. همچنین نتایج پژوهش‌های هورمون‌درمانی را متناقض توصیف می‌کند؛ بنابراین از این اطلاعات نمی‌توان برای شروع، قطع یا تغییر دارو تصمیم گرفت. [1]
منابع
این نوشته، بازنویسی مستقل فارسی از مقاله بالاست؛ بیان آن برای مخاطب عمومی تغییر کرده است.
